#3 Het ontwerp van je woning

3 / 10

De ontwerpfase is een belangrijke stap in jouw bouw- of renovatieplannen. Jouw project krijgt niet alleen esthetisch vorm, maar het ontwerp bepaalt ook in hoge mate het gebruikscomfort en de technische prestaties van de woning. 

Uitschuivers zijn in deze fase dan ook ten stelligste te vermijden. Een geslaagd voorontwerp vergt veel input van jouw kant. Je moet de architect een heleboel zaken vertellen. Welke stijl heeft jouw voorkeur? Als hulpmiddel  kan je eventueel een (digitaal) plakboek samenstellen met architectuurprojecten, kleuren, meubels, kunstvoorwerpen en andere stijlelementen die jou bevallen. Je moet het programma van de woning samenstellen: aantal ruimtes en hun functie, de benodigde oppervlakte, de ruimtes die wel of niet in het beschermde volume moeten zitten (bv. de garage). Je moet aangeven welke prestaties je belangrijk vindt: energieverbruik, luchtdichtheid, EPB-peil, akoestiek, toegankelijkheid, aanpasbaarheid, weren van elektrische straling, materiaalgebruik. De architect moet rekening houden met de omstandigheden, zoals de inplanting, de oriëntatie, de stedenbouwkundige of andere voorschriften, de draagkracht van de ondergrond. Verder moet je het budget en de timing ter sprake brengen, zodat de architect weet binnen welke krijtlijnen hij moet werken.

 

Een goed voorontwerp kan een wereld van verschil uitmaken en vergt dan ook een echte studie van de architect. Hij moet al jouw eisen en verwachtingen zien te combineren met de wettelijke verplichtingen, de precieze omstandigheden en de technische aspecten. Hij moet voorzien in voldoende ruimte voor de technische uitrusting en alle leidingen. Hij moet voorkomen dat te lange leidingen aanleiding geven tot warmteverliezen. Hij moet waar nodig zonwerende maatregelen treffen. Hij moet komen tot een logische indeling en een vlotte circulatie. Hij moet eventueel akoestische of drempelloze oplossingen zoeken en al de nodige maatregelen treffen om bepaalde ruimtes later een andere functionele invulling te kunnen geven. En zo kunnen we nog even doorgaan.

 

Verschillende bureaus met elkaar vergelijken

 

Zoals we in de vorige afleveringen uitlegden, is het normaal om met meerdere architecten een verkennend gesprek te hebben vooraleer je met iemand in zee gaat. Sommige particuliere bouwheren willen echter nog verder gaan en laten pakweg drie of vier architectenbureaus een voorontwerp maken. Dat vergt meer tijd van jou als je een goede briefing wilt geven. Bovendien vergt, zoals we hierboven schetstsen, zo’n voorontwerp heel wat studiewerk. Je kan dan ook niet verwachten dat de architecten gratis aan de slag gaan. Een dergelijke ‘architectuurwedstrijd’ vergt dan ook duidelijke afspraken over de werkwijze, over wat je precies verwacht van de architectenbureaus en over de vergoeding die je de niet geselecteerde bureaus zal betalen. Hou er ook rekening mee dat architecten een auteursrechtelijke bescherming hebben op hun tekeningen als het om een origineel ontwerp gaat. Als je originele voorstellen van het ene bureau ‘steelt’ en door een ander bureau laat uitvoeren, kan je dat achteraf problemen opleveren en geld kosten.

 

Hoeveel voorontwerpen?

 

Een voorontwerp moet je een duidelijk beeld geven van jouw toekomstige woning, met de verschillende afmetingen en volumes. Het omvat normaal dan ook een eerste tekening op schaal, een beschrijvende nota van de materialen en een summiere benaderende kostenraming, berekend per vierkante of kubieke meter.

Een soort stilzwijgende afspraak – maar zeker geen wet van Meden en Perzen! – wil dat een architect maximaal drie voorontwerpen maakt. Als jijzelf na elk voorontwerp plots compleet van mening verandert, zal een architect sneller een extra vergoeding vragen. Omgekeerd hoef jij er niet voor op te draaien als een architect, ondanks een duidelijke briefing, telkens weer compleet de bal misslaat, en bijvoorbeeld met een veel te duur voorstel op de proppen blijft komen of telkens weer een woning in pastorijstijl voorstelt, hoewel je duidelijk hebt gemaakt dat je daar een hekel aan hebt.

Afhankelijk van het ontwerp en van jouw gebrek aan ruimtelijk voorstellingsvermogen kan een maquette zinvol zijn als aanvulling van de 2D-tekeningen. Vraag op voorhand of de architect daarvoor een extra vergoeding aanrekent. Hetzelfde geldt als de architect 3D-ontwerpen maakt. Vandaag worden we om de oren geslagen met 3D-prints die je al vanaf 100 euro kunt krijgen. De vraag is of zo’n eenvoudige print daadwerkelijk een meerwaarde oplevert. Hou er rekening mee dat die prijs, afhankelijk van de omvang en de detaillering van het model, veel hoger kan oplopen.

 

Maak duidelijke afspraken

 

Zoals uit het voorgaande blijkt, vergt een voorontwerp heel wat werk en moeite. Als het in deze fase toch nog fout loopt, creëert dat dan ook dikwijls discussies en onmin. Op voorhand duidelijke afspraken maken is dan ook eens te meer de boodschap. Volgens zijn deontologie moet de architect een schriftelijk contract met jou ondertekenen voor hij aan de slag gaat. Dat klinkt goed, maar in de praktijk staan bouwheren in nogal wat gevallen huiverachtig tegenover een zo verregaand engagement in deze vroege fase. Een mogelijke oplossing is dat je een overeenkomst voor een beperkte, duidelijk omschreven opdracht sluit met de architect. Eventueel kan je de daarin opnemen dat de afgesproken vergoeding wordt verrekend zodra het tot een verdere opdracht komt.

 

Wat als een architect werk verricht zonder een duidelijke overeenkomst, jou nadien een factuur bezorgt en jij het daarmee niet eens bent, bv. omdat dit volgens jou niet was afgesproken? In dat geval moet hij, afhankelijk van de hoogte van het bedrag, kunnen bewijzen dat jij hem daadwerkelijk een opdracht hebt gegeven. Als je nog geen contract hebt opgesteld, maak je dan ook het best een aantal duidelijke afspraken om misverstanden te voorkomen. Misschien wil jij niet dat de architect na een eerste verkennend gesprek al meteen iets doet, terwijl hij van mening is dat hij al een eerste aanzet mag leveren. Maakt de architect een voorlopige schets zonder dat je daarvoor moet betalen? Of is die schets alleen gratis als je hem de verdere opdracht toevertrouwt? Ga er in ieder geval nooit van uit dat je gratis een voorontwerp zal krijgen. Misschien heb jij dat zo wel begrepen, maar bedoelde de architect dat die prestatie mee in zijn totaalvergoeding zit. Als je dan de samenwerking vooralsnog afblaast nadat al het werk is geleverd, zal dat bijna onvermijdelijk tot strubbelingen leiden.

01 APRIL 2016

Auteur: Colette Demil & Staf Bellens


In samenwerking met: