#2 Het contract en het ereloon van de architect

2 / 10

We kunnen het niet dikwijls genoeg herhalen: goede afspraken maken goede vrienden. In elke samenwerking zit er wel eens een haar in de boter. Een duidelijke overeenkomst waarin schriftelijk is vastgelegd wat mondeling werd besproken, kan dan een wereld van verschil uitmaken.

Soms moet je afspraken nakomen waarvan je niet wist dat je ze gesloten had. Zo is het mogelijk dat je de architect, ook zonder een geschreven contract, toch een vergoeding schuldig bent.

 

De architect mag immers voor elke prestatie een ereloon aanrekenen, bv. als je hem gevraagd hebt om samen met jou een bouwgrond of koopwoning te bekijken. Het feit dat een architect volgens zijn deontologie voor elke opdracht een schriftelijke overeenkomst moet opstellen, kan daaraan niets veranderen. Als hij je meer dan 375 euro aanrekent, moet hij wel een schriftelijk bewijs kunnen voorleggen. Dat kan bijvoorbeeld een mail zijn waarin jij verwijst naar de opdracht.

 

Waarop moet je letten als je een overeenkomst sluit met de architect? Het contract moet duidelijk en ondubbelzinnig ieders rechten en plichten zo volledig mogelijk omschrijven. Het moet evenwichtig zijn voor beide partijen. De architect moet elke clausule in het contract met jou bespreken en je moet ermee akkoord gaan. Sommige bedingen zijn niet toegelaten. Zo mag een architect zich niet onttrekken aan zijn tienjarige aansprakelijkheid. Hij mag je in het contract ook geen onevenredig hoge schadevergoeding opleggen voor het geval jij jouw verplichtingen niet nakomt.

 

Inhoud van het contract

 

Wat neem je op in het contract? Essentieel zijn jouw gegevens, die van de architect en die van de bouwgrond of woning. Ben je eigenaar van de bouwgrond of te verbouwen woning of heb je een bouwrecht? Onder welk nummer is de architect ingeschreven op de tabel van de orde van architecten? Is zijn verzekering beroepsaansprakelijkheid in orde? Beschik je naast de kadastergegevens ook over stedenbouwkundige informatie, inlichtingen over erfdienstbaarheden en dergelijke?

 

Belangrijk zijn verder het bouwprogramma en de opdracht van de architect, en welke vergoeding daar tegenover staat. Moet de architect een te verbouwen woning opmeten? Moet hij de werken coördineren? Heb je speciale eisen die een intensievere controle op de werken vergen? Hou er rekening mee dat de veiligheidscoördinatie, de EPB-verslaggeving en de ventilatieverslaggeving aparte opdrachten zijn. Goed om te weten: je hebt wettelijk gezien een architect nodig zowel om de stedenbouwkundige aanvraag te doen, als om de uitvoering van de werken te controleren.


Het bouwbudget en de leveringstermijn van voorontwerp, definitief ontwerp, bouwaanvraag en aanbestedingsdossier hoef je niet per definitie op te nemen, maar uiteraard kun je dat doen. Belangrijk is de formulering: gaat het om een geraamd of om een maximaal budget? Let wel, het verschil heeft niet alleen gevolgen voor de architect, maar ook voor jou. Jij moet immers de nodige inspanningen leveren om het project binnen dat budget mogelijk te maken. De leveringstermijn kun je op verschillende manieren omschrijven: in werkdagen, in kalenderdagen, met een vaste einddatum. Je kunt ook al de uitvoering door de aannemer in de timing integreren, maar dat is niet altijd vanzelfsprekend. Er kunnen ook altijd onvoorziene omstandigheden optreden. Een overtreding van de uitvoeringstermijn kan tevens aan jou te wijten zijn, bijvoorbeeld omdat je nog wijzigingen aan het ontwerp vraagt of meerwerken bestelt. Als je in het contract niets hebt opgenomen over de uitvoeringstermijn, betekent dat niet dat jouw architect eindeloos mag talmen. Hij moet zijn werk verrichten binnen een redelijke termijn. Wat dat inhoudt, hangt af van de concrete omstandigheden.

 

Tot slot kun je ook clausules in het contract opnemen betreffende onder meer de af te sluiten verzekeringen, speciale technische studies of de ontbinding van de overeenkomst.

 

Ereloon: berekening en betaling

 

Bestaan er richtlijnen voor het ereloon van de architect? Neen, je kunt vrij met de architect diens vergoeding vastleggen. Er zijn verschillende mogelijkheden. Je kunt een percentage van de bouwkost betalen. Spreek duidelijk af op welk bedrag dat percentage dan wordt berekend. Om te vermijden dat duurdere keuzes (bv. badkamer, keuken) die geen extra werk van de architect vergen, toch worden doorgerekend in zijn ereloon, kan je overeenkomen om die buiten de berekening te houden. Meerwerken daarentegen vergen ook van de architect extra inspanningen en moeten dus wel mee in rekening worden gebracht.

 

Een andere mogelijkheid is dat je een vast bedrag in het contract opneemt, met afspraken over eventuele extra taken. Je kan een algemeen forfait bepalen of een vast bedrag per vierkante of kubieke meter.

 

De architect kan ook in regie werken. Hij noteert dan zijn werkuren, waarvoor je een uurprijs betaalt. Voor sommige opdrachten, bv. onvoorspelbare renovaties, is dit zeker niet slecht. De formule vergt wel een goede opvolging en een constante aandacht voor een goede verstandhouding.

 

Uiteraard kan je bovenstaande mogelijkheden ook combineren en bv. uitsluitend een moeilijk op voorhand in te schatten deel van de werken in regie laten uitvoeren. Goed om te weten: als je in het contract niets hebt vastgelegd over het ereloon, is dat contract toch perfect geldig en moet je dus de architect betalen voor zijn werk. De kans dat er dan discussies ontstaan, wordt wel een stuk groter.

 

Ook voor het moment van betaling van het ereloon bestaan er geen vaste regels. In het verleden luidde de aanbeveling van de orde van architecten dat je 20% van het ereloon, berekend op het geraamde bouwbudget, betaalde als voorschot; 20% als het dossier voor de aanvraag van de stedenbouwkundige vergunning klaar was; 20% als het dossier voor de aanbesteding klaar was; 30% naarmate de werkzaamheden vorderen; het saldo bij de voorlopige oplevering. Uiteraard staat het je vrij om andere betalingsmodaliteiten te onderhandelen.

 

Wat als je het niet eens bent met het aangerekende ereloon? Een regeling in der minne verdient dan de voorkeur. Eventueel kun je in samenspraak het dispuut voorleggen aan de provinciale raad van de orde van architecten. Als die de zaak aanvaardt, bekijkt hij het dossier en hakt hij de knoop door. Als je daar niet veel vertrouwen in hebt, moet je naar de rechtbank. Maar voor een keer mag je een toogwijsheid niet onderschatten: beter een slecht akkoord dan een goed proces.

18 FEBRUARI 2016

Auteur: Colette Demil en Staf Bellens


In samenwerking met: